Van ‘ik kan dit niet’ naar ‘ik kies dit bewust’: hoe moeders beperkende overtuigingen loslaten

Er was een ochtend, een paar maanden geleden, dat ik in de auto zat op de parkeerplaats van de Albert Heijn en huilde. Niet om iets specifieks. De boodschappen stonden achter me in de kofferbak. De kinderen waren op school. Niemand had iets vervelends gezegd. Maar ik voelde me zo overweldigd dat ik niet kon starten.

Toen ik later die dag een vriendin belde en vertelde wat er was gebeurd, zei ze: “Herkenbaar.” Geen verbazing. Geen advies. Gewoon: herkenbaar.

Dat woord bleef hangen. Want als het zo herkenbaar is, waarom praten we er dan zo weinig over?

De stem die je niet hebt uitgenodigd

Vrijwel elke moeder kent het: die interne stem die zegt dat je het niet goed genoeg doet. Dat andere moeders het beter regelen. Dat je kinderen gelukkiger zouden zijn met iemand die meer geduld had, gezonder kookte, minder op haar telefoon zat.

Die stem is geen persoonlijkheidskenmerk. Het is een overtuiging. Een patroon dat je op een gegeven moment hebt aangeleerd en dat zich sindsdien herhaalt als een liedje dat je niet uit je hoofd krijgt. In de psychologie heet dit een beperkende overtuiging: een aanname over jezelf die je mogelijkheden verkleint.

Het venijnige is dat die overtuigingen zich vermommen als feiten. “Ik ben nu eenmaal niet zo geduldig” voelt als een observatie, niet als een mening. Maar het is wel degelijk een mening. Een mening die je gedrag stuurt zonder dat je het doorhebt.

Waar komen die patronen vandaan?

Soms vanuit je eigen opvoeding. Als je moeder altijd alles alleen deed en nooit klaagde, heb je onbewust geleerd dat hulp vragen een teken van falen is. Soms vanuit je omgeving: sociale media vol curated perfectie, schoolpleingesprrekken waarin iedereen het zo geweldig lijkt te hebben.

En soms zijn het ervaringen uit je vroege moederschap. Een kraamverzorgster die iets zei over je voeding. Een schoonmoeder die “goed bedoeld” advies gaf. Een moment waarop je baby bleef huilen en je dacht: ik kan dit niet. Dat moment ging voorbij, maar de overtuiging bleef.

Psycholoog en onderzoeker Brené Brown beschrijft dit als “shame resilience”: het vermogen om schaamte te herkennen en er doorheen te bewegen. Moeders die daar moeite mee hebben, zijn niet zwak. Ze hebben alleen nooit geleerd om die schaamte te scheiden van wie ze zijn.

Ik herken het zelf ook. Mijn moeder werkte fulltime en ik kan me niet herinneren dat ze ooit zei dat ze het zwaar had. Ze regelde alles, altijd. Zonder klacht. Ik heb dat patroon overgenomen alsof het in mijn DNA zat. Totdat ik op een ochtend in een geparkeerde auto zat te huilen en me realiseerde dat ik het niet allemaal alleen hoefde te dragen.

Wat er gebeurt als je de overtuiging herkent

Lisa (39) uit Rotterdam deelde haar verhaal in een online community voor moeders. Ze had jarenlang het gevoel dat ze tekortschoot als moeder. Haar kinderen waren gezond, gelukkig, deden het prima op school. Maar het gevoel bleef.

Toen ze via een NLP Practitioner opleiding leerde hoe overtuigingen neurologisch werken, viel er iets op zijn plek. “Ik begreep ineens dat die stem niet ‘de waarheid’ was. Het was een programma dat ooit was geïnstalleerd en dat ik nog steeds draaide. Ik kon het updaten.”

Dat klinkt misschien simplistisch. Maar de technieken die ze leerde waren dat niet. Het ging om het stap voor stap ontmantelen van patronen, het koppelen van nieuwe associaties aan oude triggers, en het oefenen met concreet ander gedrag in situaties die voorheen automatisch die oude reactie opriepen.

Lisa beschrijft een concrete oefening: “Ik moest het moment terughalen waarop ik voor het eerst dacht ‘ik ben geen goede moeder’. Dat was toen mijn oudste als baby bleef huilen en ik niet wist wat ik moest doen. De coach liet me dat moment opnieuw bekijken, maar dan met de kennis die ik nu heb. Ik zag ineens een vrouw van 28 die haar uiterste best deed, niet iemand die faalde.” Dat klinkt eenvoudig op papier. In de praktijk voelde het als een opluchting die ze in jaren niet had ervaren.

Het verschil tussen begrijpen en voelen

Hier zit een valkuil. Veel moeders begrijpen rationeel best dat ze het goed doen. Ze kunnen zelfs een lijstje maken van alles wat goed gaat. Maar dat verandert het gevoel niet. Want overtuigingen zitten niet in je rationele brein. Ze zitten dieper, in het deel van je zenuwstelsel dat reageert voordat je kunt nadenken.

Dat is ook de reden waarom “gewoon positief denken” niet werkt. Je kunt jezelf niet uit een overtuiging praten als die overtuiging vastgelegd is als een fysieke reactie in je lichaam.

Wat wél werkt, is een aanpak die zowel het denken als het voelen adresseert. Coaches die gespecialiseerd zijn in dit soort patronen, bijvoorbeeld na het volgen van een opleiding stress en burn out coach, combineren gesprekstechnieken met lichaamsgerichte oefeningen. Ze helpen je niet om over je gevoelens te praten, maar om de reactie in je lijf te veranderen.

Kleine stappen die je vandaag kunt zetten

Merk op wanneer de stem zich meldt. Niet om hem weg te duwen, maar om hem te registreren. “Daar is hij weer.” Dat alleen al creëert afstand.

Schrijf eens op wat die stem precies zegt. Letterlijk, alsof iemand het hardop tegen je zou zeggen. En vraag jezelf dan af: zou ik dit tegen mijn beste vriendin zeggen? Waarschijnlijk niet. Waarom mag je het dan wel tegen jezelf zeggen?

Zoek iemand die luistert zonder te adviseren. Niet je moeder (die zegt dat je het geweldig doet), niet je partner (die zegt dat je je niet zo druk moet maken), maar iemand die zegt: vertel.

Probeer eens een week lang bij te houden hoe vaak je “sorry” zegt. Sorry dat het eten niet bijzonder is. Sorry dat de was nog niet gedaan is. Sorry dat je even moet bellen. Tel de keren. Je zult schrikken. Elk “sorry” is een microbevestiging van de overtuiging dat je tekortschiet. Zodra je het ziet, kun je beginnen met het weglaten. Niet het excuseren, maar het automatische ervan.

Je bent niet kapot, je bent geconditioneerd

Het mooiste inzicht dat Lisa deelde was dit: “Ik ben niet veranderd. Ik heb geleerd om te kiezen. Tussen de oude reactie en een nieuwe. Soms kies ik nog steeds de oude. Maar nu weet ik dat het een keuze is.”

Dat verschil tussen reageren en kiezen is misschien wel het grootste cadeau dat je jezelf als moeder kunt geven. Niet perfectie. Niet controle. Maar het besef dat je niet vastzit aan de overtuigingen die je ooit hebt aangeleerd.

En als dat besef er eenmaal is, verandert ook het gesprek op de parkeerplaats van de Albert Heijn. Van “ik kan dit niet” naar “ik voel me even overweldigd, en dat mag er zijn.

Foto: Unsplash – /photos/smiling-woman-carrying-baby-RWgE9_lKj_Y – jonathan-borba-RWgE9_lKj_Y-unsplash.jpg

Twijfel jij over je kinderwens?

maart 25, 2026 /

Gezin